Vi chất dinh dưỡng rất cần thiết cho sự phát triển tầm vóc, trí tuệ và sức khỏe của mỗi người. Nhân Ngày Vi chất dinh dưỡng 1–2/6/2026, Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị cộng tác viên báo chí nhằm cung cấp thông tin cập nhật về phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng, đồng thời hưởng ứng Chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026 cho trẻ trong độ tuổi tại các địa phương theo hướng dẫn chuyên môn.

Phát biểu tại Hội nghị, PGS.TS. Trương Tuyết Mai – Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng nhấn mạnh “Trong số các vi chất dinh dưỡng thiết yếu, vitamin A có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng, thị giác, bảo vệ toàn vẹn biểu mô và tăng cường miễn dịch của trẻ. Bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ trong độ tuổi là can thiệp dinh dưỡng dự phòng hiệu quả, an toàn, chi phí thấp nhưng mang lại lợi ích lớn trong phòng chống thiếu vitamin A và tăng cường sức khỏe trẻ em...  Việc tổ chức chiến dịch định kỳ 2 đợt mỗi năm giúp trẻ em từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi được bổ sung đúng thời điểm, đúng liều lượng; từ đó góp phần  bảo vệ hệ miễn dịch và hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện.”

PGS.TS. Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng phát biểu mở đầu Hội nghị

Trên thế giới, có tới 56% (tương đương 372 triệu) trẻ em từ 6 đến 59 tháng tuổi bị thiếu ít nhất một trong ba vi chất dinh dưỡng quan trọng sắt, kẽm hoặc vitamin A và 69% (tương đương với 1,2 tỷ người) phụ nữ không mang thai trong lứa tuổi sinh đẻ bị thiếu ít nhất một trong ba vi chất dinh dưỡng quan trọng sắt, kẽm hoặc folate[1].

Tại Việt Nam, theo kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng năm 2020 của Viện Dinh dưỡng, tỷ lệ thiếu máu ở trẻ em 6–59 tháng tuổi là 18,1%, phụ nữ có thai là 25,4% và phụ nữ tuổi sinh đẻ là 16,2%. Tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ 6–59 tháng tuổi là 8,9%, trong đó tỷ lệ thiếu vitamin A ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc lên tới 13,4%; tỷ lệ vitamin A trong sữa mẹ thấp ở bà mẹ cho con bú là 16,7%. Đáng chú ý, tình trạng kẽm huyết thanh thấp vẫn còn phổ biến ở các nhóm nguy cơ cao. Tỷ lệ kẽm huyết thanh thấp ở phụ nữ có thai là 63,0%; ở phụ nữ tuổi sinh đẻ là 44,3%; ở trẻ 6–59 tháng tuổi là 53,3%. Bên cạnh đó, tình trạng i-ốt còn chưa đồng đều giữa các vùng sinh thái và khu vực địa lý. Trung vị i-ốt niệu ở phụ nữ có thai năm 2020 là 85µg/L. Tỷ lệ hộ gia đình sử dụng muối i-ốt đạt chuẩn theo khuyến nghị là 21,2%, cho thấy cần tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp phòng chống thiếu i-ốt trong cộng đồng.

Số liệu điều tra từ khảo sát dinh dưỡng Đông Nam Á (SEANUT II) tại Việt Nam năm 2021 cho thấy, 38,6% trẻ từ 6 đến 11 tháng tuổi bị thiếu máu trong khi tỷ lệ thiếu máu là 7,6% ở nhóm trẻ lớn hơn (trẻ từ 7–11,9 tuổi). Với nhóm trẻ từ 4 – 11,9 tuổi tỷ lệ thiếu vitamin D là 31,1%, trong khi 60,8% trẻ ở độ tuổi này có nồng độ kẽm huyết thanh thấp.[2]

Chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ em được tổ chức định kỳ hằng năm là một giải pháp can thiệp quan trọng nhằm phòng chống thiếu vitamin A, góp phần bảo vệ thị lực, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ em. Theo báo cáo kết quả triển khai chiến dịch bổ sung vitamin A năm 2025, gần 12 triệu viên nang vitamin A đã được cấp phát, trong đó có 1.803.123 viên loại 100.000 đơn vị quốc tế (IU) và 10.190.677 viên loại 200.000 IU[3]. Năm 2025, chương trình đã cấp phát 14.785.554 viên đa vi chất cho phụ nữ có thai[4]. Thành phần của viên đa vi chất bao gồm 15 vitamin và khoáng chất theo công thức của Tổ chức Y tế thế giới, trong đó có sắt 30mg, acid folic 400µg và 13 vi chất khác.

Năm 2026, nhằm đảm bảo chủ động cung ứng đầy đủ viên nang vitamin A đến cơ sở y tế và không bỏ sót đối tượng, Viện Dinh dưỡng đã ban hành Quyết định số 449/QĐ-VDD ngày 04/05/2026 về việc phân bổ số lượng thuốc vitamin A do tổ chức Vitamin Angels – Hoa Kỳ viện trợ không hoàn lại (tiếp nhận năm 2025) cho các tỉnh/thành phố để phục vụ Chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026. Các địa phương đã lập kế hoạch, rà soát và lập danh sách trẻ trong độ tuổi, chuẩn bị đầy đủ viên nang vitamin A, tổ chức các điểm uống thuận tiện, bảo đảm an toàn, vệ sinh. Viện cũng đã ban hành Quyết định số 517/QĐ-VDD ngày 18/5/2026 kèm theo tài liệu “Hướng dẫn về tổ chức thực hiện Chiến dịch bổ sung vitamin A cho trẻ em từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi” cho các tỉnh, thành phố thực hiện hoạt động bổ sung vitamin A. Theo hướng dẫn, chiến dịch được tổ chức 2 đợt trong năm: đợt 1 trong tháng 6 và tháng 7, đợt 2 trong tháng 12; địa điểm triển khai là các điểm uống tại xã, phường.

Đối tượng được bổ sung viên nang vitamin A trong chiến dịch gồm trẻ em từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi và các đối tượng có nguy cơ cao thiếu vitamin A như người mắc bệnh sởi, trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng, viêm đường hô hấp cấp tính hoặc tiêu chảy kéo dài. Năm 2026, chiến dịch bổ sung vitamin A được triển khai cho trẻ từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi tại 23 tỉnh/thành phố và cho trẻ từ 6 tháng đến dưới 36 tháng tuổi tại 18 tỉnh/thành phố theo danh sách hướng dẫn. Về liều dùng, trẻ từ 6 tháng đến dưới 12 tháng tuổi được uống 1 viên vitamin A 100.000 IU mỗi lần[5]; trẻ từ 12 tháng đến dưới 60 tháng tuổi được uống 1 viên vitamin A 200.000 IU mỗi lần. Việc bổ sung được thực hiện định kỳ 4–6 tháng một lần theo khuyến cáo. Chỉ tiêu uống vitamin A cần đạt tối thiểu 98% đối tượng, nhằm bảo đảm trẻ trong độ tuổi được tiếp cận đầy đủ với hoạt động can thiệp quan trọng này.

Nguồn vitamin A được sử dụng cho chiến dịch bổ sung là từ nguồn viện trợ của Tổ chức Vitamin Angels, Hoa Kỳ, viện trợ không hoàn lại thông qua Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tại Việt Nam từ năm 2012. Trong chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026, Viện Dinh dưỡng cấp phát cho các tỉnh, thành phố trên toàn quốc 2.968.000 viên nang vitamin A loại 200.000 IU.

Phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng là nhiệm vụ cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, với sự phối hợp của ngành y tế, chính quyền địa phương, nhà trường, gia đình và cộng đồng. Viện Dinh dưỡng khuyến nghị các gia đình đưa trẻ trong độ tuổi đi uống vitamin A theo hướng dẫn của trạm y tế xã, phường; đồng thời duy trì chế độ ăn đa dạng, hợp lý, sử dụng thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng và thực hiện chăm sóc dinh dưỡng đúng cách. Đây là những giải pháp thiết thực nhằm góp phần nâng cao sức khỏe, tầm vóc, trí tuệ của trẻ em, đồng thời cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân Việt Nam.